Het humaan papillomavirus (HPV) – een beknopt overzicht: biologie, medische hulpmiddelen en desinfectie

Het humaan papillomavirus (HPV) is een niet-omhuld desoxyribonucleïnezuurvirus (DNA-virus).

Er zijn meer dan 100 HPV-types geïdentificeerd 1.
Een aantal daarvan zijn laagrisico, een aantal hoogrisico. Vijftien types zijn geclassificeerd als virussen met een hoog risico (HR). Hoogrisico-HPV-types kunnen leiden tot kanker aan de baarmoederhals, de anus, de penis, de vagina, de vulva en de orofarynx (deel van de keelholte). Van deze types zijn HPV-type 16 en HPV-type 18 veruit de meest prevalente bij kankers. Beide types zijn samen goed voor ongeveer 70% van de gevallen van baarmoederhalskanker. De overige 30% worden veroorzaakt door andere hoogrisicotypes van het HPV-virus (types 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68, 73 en 82).2

HPV-type 16 is verantwoordelijk voor ongeveer 95% van de HPV-positieve orofarynxkankers (kanker van de mondkeelholte).3

Medische hulpmiddelen, waaronder ultrasone sondes en endoscopen, worden dagelijks gebruikt om delen van het lichaam te onderzoeken waar HPV aanwezig kan zijn en zo een diagnose te stellen. Bijgevolg is aan deze apparaten een risico verbonden op HPV-overdracht en daaropvolgende iatrogene infectie voor zowel de patiënt als het medisch personeel.

Levenscyclus van het HPV-virus

HPV veroorzaakt eerst een gastheercelinfectie in de basale cellaag van het epitheel en van cellen in de epidermis (huidcellen). De receptoren op het HPV-oppervlak binden zich aan de receptoren op het oppervlak van basale cellen, waardoor het virus de cel kan binnendringen en zich kan vermenigvuldigen tijdens de celdeling. Dit veroorzaakt genetische mutaties in de gastheercel die uiteindelijk kunnen leiden tot kanker. 4

Binding van het Humaan papillomavirus (HPV) aan de receptor op de basale cel van het plaveiselcelepitheel

Afbeelding 1: Binding van HPV aan de receptor op de basale cel van het plaveiselcelepitheel

Echografische sondes en endoscopen

Echografische sondes, zoals transvaginale en transrectale sondes, worden gebruikt om gebieden zoals de vagina, de baarmoederhals, de baarmoeder en de prostaat te onderzoeken. Deze onderzoeken kunnen microscopische schaafwonden van het genitale slijmvlies veroorzaken, waardoor infectie met het HPV-virus gemakkelijker kan optreden.

De onderdelen van het apparaat die een besmettingsrisico met zich meebrengen, zijn onder meer de inbrengschacht (het deel van het apparaat dat in het lichaam wordt binnengebracht) en de handgreep van het apparaat. Het snoer en de stekker, die mogelijk ook door de gebruiker worden gehanteerd, vormen eveneens een risico op besmetting.  Studies rapporteren aanzienlijke contaminatie van het snoer en van de stekker, door bloed en microben.5 6

Internationale richtlijnen bevelen het gebruik aan van een beschermhuls of condoom tijdens de procedure om contaminatie tot een minimum te beperken 7 8. Na gebruik werden bij deze beschermingsmiddelen evenwel perforaties en lekkage vastgesteld.9

De contaminatie van invasieve ultrasone sondes met HPV-DNA voor en na desinfectie krijgt bijzondere aandacht in de vakliteratuur 10 11 12. Dat geldt eveneens voor HPV-contaminatie op fomieten die in de gezondheidszorg worden gebruikt, zoals onderzoekslampen, bedieningspanelen voor bedden, en onderzoekstafels.13

Invasieve ultrasone sonde

Afbeelding 2: Invasieve ultrasone sonde

Transoesofagale echocardiografie maakt gebruik van een ultrasone sonde om beelden van het hart en de omliggende bloedvaten te maken. Tijdens de procedure wordt het apparaat via de mond in de keel en slokdarm ingebracht. HPV-DNA werd aangetroffen in het speeksel van patiënten 14 en in het merendeel van de geanalyseerde tumorspecimens van carcinomen in het hoofd en de nek. Het is daarom mogelijk dat blootstelling van dit apparaat aan delen van het hoofd en de nek 15 16 17 waarvan bekend is dat ze HPV kunnen herbergen, een risico van overdracht met zich meebrengt.

Transoesofagale echocardiografiesonde

Afbeelding 3: Transoesofagale echocardiografiesonde

Endoscopen die gebruikt worden als diagnose-instrument voor het onderzoek van keel- en strottenhoofd (zoals nasendoscopen, zie Afbeelding 4) lopen een vergelijkbaar risico op besmetting met HPV tijdens de procedure.

afbeelding nasendoscoop

Afbeelding 4: Nasendoscoop

Apparaatclassificaties en ontsmettingsmiddelen aanbevolen door gezondheidsinstanties

Wereldwijd doen gezondheidsinstanties aanbevelingen aan zorginstellingen over procedures die moeten worden gevolgd voor de desinfectie van medische apparatuur. Deze procedures variëren naargelang het risiconiveau verbonden aan het apparaat. Dit is afhankelijk van het deel of de delen van het lichaam waarmee het apparaat in contact komt (Tabel 1)18.

Classificatie van medische apparatuur en corresponderend niveau van vereiste desinfectie (Spaulding)

Tabel 1. Classificatie van medische apparatuur en corresponderend niveau van vereiste desinfectie

Om het specifieke vereiste niveau van desinfectie te bereiken, worden door de regelgevende instanties ook specifieke types desinfectiemiddelen aanbevolen (Tabel 2).

Tabel 2. Voorbeelden van aanbevelingen van gezondheidsinstanties wereldwijd voor sterilisatie, high-level desinfectie en low-level desinfectie.

Tabel 2. Voorbeelden van aanbevelingen van gezondheidsinstanties wereldwijd voor sterilisatie, high-level desinfectie en low-level desinfectie.

Invasieve sondes en endoscopen komen in contact met slijmvliezen en dienen wegens hun classificatie als semi-kritische apparaten, na gebruik met een high-level middel te worden gedesinfecteerd.

Nadelen van de huidige aanbevelingen inzake desinfectiemiddelen

Zoals hierboven vermeld, vereisen apparaten die met slijmvliezen in contact komen een high-level desinfectie. high-level desinfectiemiddelen zijn stoffen die alle micro-organismen vernietigen (met uitzondering van grote hoeveelheden bacteriële sporen). Men gaat er daarom van uit dat HPV – een klein, niet-omhuld virus – door sterilisatie of high-level desinfectie vernietigd zou worden, aangezien het ingedeeld wordt bij de microben die minder goed bestand zijn tegen desinfectie dan bacteriële sporen (Afbeelding 5).

Aflopende hiërarchie van de weerstand van micro-organismen tegen desinfectiemiddelen

Afbeelding 5. Aflopende hiërarchie van de weerstand van micro-organismen tegen desinfectiemiddelen

Recentelijk werd onderzoek gedaan naar diverse sterilisatiemiddelen, high-level desinfectiemiddelen, en low-level desinfectiemiddelen, waaronder de middelen aanbevolen door officiële instanties. Bij tests uitgevoerd door Meyers et al. (2014) werd HPV-type 16 in vitro beoordeeld. Dit was vóór deze studie nooit gedaan met desinfectiemiddelen wegens de moeilijke vereisten in verband met de levenscyclus van het virus.

HPV-type 16 werd blootgesteld aan verschillende desinfectiemiddelen in vloeibare suspensie, geneutraliseerd na het verstrijken van de contactduur, en vervolgens geïnjecteerd in HaCat-cellen (celcultuur). Als het virus nog steeds levensvatbaar was, zouden de HaCat-cellen besmet worden. De resultaten werden geregistreerd als een logreductie van de besmettelijkheid van het virus voor de HaCat-cellen in vergelijking met virussen en hun besmettelijkheid die niet met desinfectiemiddelen zijn behandeld (Tabel 3). Een reductie van 4 log10 (99,99%) was vereist om de stof een virucide te kunnen noemen 19

Tabel 3. Geteste desinfectiemiddelen en hun werkzaamheid tegen HPV-type 16. Rode rijen tonen ondoeltreffende desinfectiemiddelen. *Zoals aangegeven door gezondheidsinstanties of de fabrikant van het desinfectiemiddel. Gegevens in tabel in aangepaste vorm overgenomen van Meyers et al. (2014).

Roze gemarkeerde desinfectiemiddelen bleken ondoeltreffend te zijn tegen HPV-type 16. Het betreft desinfectiemiddelen die door gezondheidsinstanties worden aanbevolen (zie Tabel 2).  Bovendien overschrijdt de in deze studie geteste contactduur de tijd die door de overheidsinstanties wordt voorgeschreven voor sterilisatie of desinfectie met behulp van deze desinfectiemiddelen.

De oplossing

Bij tests met een andere oxiderende chemische stof, die in bovengenoemd onderzoek niet werd getest, bleek deze stof doeltreffend te zijn tegen HPV. Dit wordt vermeld in de vakliteratuur (Tabel 4). 20 21

Decontaminatiesysteem dat in de vakliteratuur als doeltreffend tegen HPV wordt gerapporteerd.

TABEL 4. Decontaminatiesysteem dat in de vakliteratuur als doeltreffend tegen HPV wordt gerapporteerd.

Uit de gegevens in de tabellen 3 en 4 kan worden afgeleid dat oxiderende desinfectiemiddelen, waaronder chloordioxide en hypochloriet, doeltreffend zijn tegen HPV. Werkzame bestanddelen als glutaaraldehyde en ortho-phthalaldehyde blijken niet doeltreffend te zijn.
In de toekomst zal alleen het gebruik van oxiderende chemicaliën voor het desinfecteren van medische apparaten die aan HPV worden blootgesteld, het risico op HPV-iatrogene infecties verminderen.

De implementatie van de wijzigingen aan de richtlijnen van overheidswege krijgt langzaam vorm, zo stelde het College of Physicians and Surgeons of British Columbia vast. In een document gepubliceerd door deze organisatie, getiteld ‘Reprocessing Requirements for Ultrasound Probes’ 22, wordt geadviseerd om gebruik te maken van een krachtig, oxiderend desinfectiemiddel om het risico van HPV-overdracht te verminderen. Als voorbeeld wordt chloordioxide vermeld.

Het Tristel Trio Wipes System maakt gebruik van het oxiderende werkzame bestanddeel van chloordioxide. Dit decontaminatiesysteem wordt in een groot aantal internationale richtlijnen vermeld als geschikt desinfectiemiddel voor het hergebruik van invasieve ultrasone sondes en endoscopen 23 24 25. Het gebruik van een dergelijk systeem is een optie voor zorginstellingen voor de decontaminatie van apparaten waarbij een risico op HPV-overdracht bestaat.

  1. World Health Organization (WHO) (2019) [Online]. Available at https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papillomavirus-(hpv)-and-cervical-cancer (Accessed 05 April 2019).
  2. Bermen, T., Schiller, J. (2017) ‘Human Papillomavirus in Cervical Cancer and Oropharyngeal Cancer: One Cause, Two Diseases’, Cancer, vol. 123, no. 12 [Online] DOI: https://doi.org/10.1002/cncr.30588
  3. Westerway, S. C., Basseal, J. M., Brockway, A., Hyett, J. A., Carter, D. A. (2016) ‘Potential Infection Control Risks Associated with Ultrasound Equipment – A Bacterial Perspective’, Ultrasound in Medicine & Biology [Online] DOI: 10.1016/j.ultrasmedbio.2016.09.004 (Accessed 25 October 2018).
  4. American Cancer Society (2015) ‘New Clues About How HPV Spreads in the Body’ {online] Available at https://www.cancer.org/latest-news/new-clues-about-how-hpv-spreads-in-the-body.html. Accessed 05 april 2019
  5. Westerway, S. C., Basseal, J. M., Brockway, A., Hyett, J. A., Carter, D. A. (2016) ‘Potential Infection Control Risks Associated with Ultrasound Equipment – A Bacterial Perspective’, Ultrasound in Medicine & Biology [Online] DOI: 10.1016/j.ultrasmedbio.2016.09.004 (Accessed 25 October 2018).
  6. Keys, M., Sim, B., Thom, O., Tunbridge, M., Barnett, A., Fraser, J. (2015) ‘Efforts to Attenuate the Spread of Infection (EASI): a prospective, observational multicentre survey of ultrasound equipment in Australian emergency departments and intensive care units’, Critical care and resuscitation, vol. 17, no. 1, pp. 43-46 [Online]. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25702761 (Accessed 04 April 2019).
  7. Abramowicz, J., Evans, D., Fowlkes, J., Marsal, K., Terhaar, K. (2017) ‘Guidelines for cleaning transvaginal ultrasound transducers between patients’, Ultrasound in Medicine and Biology, vol. 43, no. 5, pp. 1076-1079 [Online]. DOI: 10.1016/j.ultrasmedbio.2017.01.002. (Accessed 23 June 2018).
  8. ACIPC and ASUM (2017) ‘Guidelines for Reprocessing Ultrasound Transducers’ Australasian Journal of Ultrasound in Medicine, vol. 20, no. 1, pp. 30-40 [Online]. DOI: https://doi.org/10.1002/ajum.12042 (Accessed 24 June 2018).
  9. Milki, A., Fisch, J. (1998) ‘Vaginal ultrasound probe cover leakage: implications for patient care’, Fertility and Sterility, vol. 69, no. 3, pp. 409-411. [Online] DOI: https://doi.org/10.1016/S0015-0282(97)00571-2 (Accessed 23 June 2018).
  10. M’Zali, F., Bounizra, C., Leroy, S., Mekki, Y., Quentin-Noury, C., Kann, M. (2014) ‘Persistence of MicrobialContamination on Transvaginal Ultrasound Probes despite Low-Level Disinfection Procedure’, PLoS ONE, vol. 9, no. 4 [Online]. DOI: 10.1371/journal.pone.0093368 (Accessed 17 June 2018).
  11. Ma, S., Yeung, A., Chan, P., Graham, C. (2014) High level disinfection reduces HPV contamination of transvaginal sonography probes in the emergency department [Online]. Available at https://emj.bmj.com/content/30/6/472.responses#high-level-disinfection-reduces-hpv-contamination-of-transvaginal-sonography-probes-in-the-emergency-department (Accessed 26 July 2018).
  12. Casalegno, JS., Carval, K., Eibach, D., Valdeyron, ML., Lamblin, G., Jacquemoud, H., Mellier, G., Lina, B., Gaucherand, P., Mathevet, P., Mekki1, Y. (2012) ‘High Risk HPV Contamination of Endocavity Vaginal Ultrasound Probes: An Underestimated Route of Nosocomial Infection?’, PLoS ONE, vol. 7, no. 10 [Online]. DOI: doi:10.1371/journal.pone.0048137 (Accessed 23 June 2018).
  13. Strauss, S., Sastry, P., Sonnex, C., Edwards, S, Gray, J. (2002) ‘Contamination of environmental surfaces by genital human papillomaviruses’, Sexually Transmitted Infections, vol. 78, pp. 135-138 [Online] DOI: 10.1136/sti.78.2.135 (Accessed 26 June 2018).
  14. Qureishi, A., Ali, M., Fraser, L., Shah, K., Møller, H., Winter, S. (2017) ‘Saliva testing for human papilloma virus in oropharyngeal squamous cell carcinoma: A diagnostic accuracy study’, Clinical Otolaryngology, vol. 43, no. 1, pp. 151-157 [Online]. DOI: https://doi.org/10.1111/coa.12917 (Accessed 04 April 2019).
  15. Hammarstedt, L., Lindquist, D., Dahlstrand, H., Romanitan, M., Onelov, L., Joneberg, J., Creson, N., Lindholm, J., Ye, W., Dalianis, T., Munck-Wikland, W. (2006) ‘Human papillomavirus as a risk factor for the increase in incidence of tonsillar cancer’, International Journal of Cancer, vol. 119, pp. 2620–2623 [Online]. DOI: 10.1002/ijc.22177 (Accessed 17 June 2018)
  16. Nasman, A., Attner, P., Hammarstedt, L., Du, J., Eriksson, M., Giraud, G., Ahrlund-Richter, S., Marklund, L., Romanitan, M., Lindquist, D., Ramqvist, T., Lindholm, J., Sparen, P., Ye, W., Dahlstrand, H., Munck-Wikland, E., Dalianis, T. (2009) ‘Incidence of human papillomavirus (HPV) positive tonsillar carcinoma in Stockholm, Sweden: An epidemic of viral-induced carcinoma?’, International Journal of Cancer, vol. 125, pp. 362–366 [Online]. DOI: 10.1002/ijc.24339 (Accessed 17 June 2018).
  17. Lucas-Roxburgh, R., Benschop, J., Lockett, B., van den Heever, U., Williams, R., Howe, L. (2017) ‘The prevalence of human papillomavirus in oropharyngeal cancer in a New Zealand population’, PLoS ONE, vol. 10, no. 12, pp. [Online]. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0186424 (Accessed 17 June 2018).
  18. Centers for Disease Control and Prevention (2008) ‘Guideline for Disinfection and Sterilization in Healthcare Facilities, 2008’ [Online] Available at https://www.cdc.gov/infectioncontrol/pdf/guidelines/disinfection-guidelines.pdf (Accessed 21 June 2018)
  19. Meyers, J., Ryndock, E., Conway, M., Meyers, C., Robison, R. (2014) ‘Susceptibility of high-risk human papillomavirus type 16 to clinical disinfectants’, Journal of Antimicrobial Chemotherapy, vol. 69, pp. 1546-1550 [Online] DOI: 10.1093/jac/dku006 (Accessed 26 July 2018).
  20. Ma, S., Yeung, A., Chan, P., Graham, C. (2012) ‘Transvaginal ultrasound probe contamination by the human papillomavirus in the emergency department’, Emerging Medicine Journal, vol. 30, no. 6, pp. 472-475 [Online] DOI: 10.1136/emermed-2012-201407 (Accessed 01 July 2018).
  21. Ma, S., Yeung, A., Chan, P., Graham, C. (2014) High level disinfection reduces HPV contamination of transvaginal sonography probes in the emergency department [Online]. Available at https://emj.bmj.com/content/30/6/472.responses#high-level-disinfection-reduces-hpv-contamination-of-transvaginal-sonography-probes-in-the-emergency-department (Accessed 26 July 2018).
  22. College of Physicians and Surgeons of British Columbia (2017) ‘Reprocessing Requirements for Ultrasound Probes’ [Online] Available at https://www.cpsbc.ca/files/pdf/Reprocessing-Requirements-Ultrasound-Probes.pdf (Accessed 04 April 2019)
  23. Milki, A., Fisch, J. (1998) ‘Vaginal ultrasound probe cover leakage: implications for patient care’, Fertility and Sterility, vol. 69, no. 3, pp. 409-411. [Online] DOI: https://doi.org/10.1016/S0015-0282(97)00571-2 (Accessed 23 June 2018).
  24. M’Zali, F., Bounizra, C., Leroy, S., Mekki, Y., Quentin-Noury, C., Kann, M. (2014) ‘Persistence of MicrobialContamination on Transvaginal Ultrasound Probes despite Low-Level Disinfection Procedure’, PLoS ONE, vol. 9, no. 4 [Online]. DOI: 10.1371/journal.pone.0093368 (Accessed 17 June 2018).
  25. Swift, A. (2017) ‘Recommendations for the decontamination of endoscopes for Otorhinolaryngology, Head and Neck Surgery, 2017’, ENT UK.
Deel dit artikel:

Marketing-team

Dit bericht is geplaatst op 27 mei 2019 door Marketing-team.

Over Marketing-team

Overzicht artikelen geplaatst door Marketing-team

©2019 tristel.com - Ontwikkeld door RobONTWERPT in samenwerking met Joyce Wever